Ngày 20 tháng 11 hằng năm, Dòng Hiến Sĩ Đức Maria Vô Nhiễm tưởng nhớ ngày qua đời của Đức cha Ovide Charlebois, OMI (1862–1933), nhà truyền giáo tại miền Tây Canada, nguyên Đại diện Tông tòa Keewatin. Ngài là một trong những nhà truyền giáo Hiến Sĩ đã dành trọn cuộc đời phục vụ các cộng đồng bản địa tại những vùng xa xôi và khắc nghiệt của miền Bắc Canada.

Cuộc đời dấn thân cho sứ mạng truyền giáo

Đức cha Ovide Charlebois sinh ngày 17 tháng 2 năm 1862 tại Oka, tỉnh Québec, Canada. Sau khi theo học tại Collège de L’Assomption và Collège d’Ottawa, ngài gia nhập Dòng Hiến Sĩ Đức Maria Vô Nhiễm năm 1883 và được thụ phong linh mục ngày 17 tháng 7 năm 1887.

Sau khi chịu chức, ngài được sai đến truyền giáo tại miền Tây Canada. Trong suốt 16 năm, Cha Charlebois sống một mình tại cứ điểm truyền giáo Thánh Giuse ở Fort Cumberland, phía bắc Saskatchewan, thuộc Giáo phận Saint Albert. Tại đây, ngài phục vụ các cộng đồng thuộc các Dân tộc Bản địa đầu tiên của Canada.

Năm 1900, ngài được giao trách nhiệm điều hành các cứ điểm truyền giáo trong khu vực, bao gồm The Pas, tỉnh Manitoba, và phần lớn vùng hạ lưu sông Saskatchewan. Năm 1903, ngài đến Trường Công nghiệp Duck Lake, Saskatchewan, góp phần củng cố hoạt động của cơ sở đang gặp khó khăn về tài chính.

Ngày 8 tháng 8 năm 1910, ngài được bổ nhiệm làm Đại diện Tông tòa Keewatin, đồng thời được đặt làm Giám mục hiệu tòa Berenice. Ngài được tấn phong giám mục ngày 30 tháng 11 năm 1910 và chính thức nhận nhiệm vụ tại The Pas ngày 7 tháng 3 năm 1911. Từ đó, ngài cư trú tại The Pas và tiếp tục phục vụ cho đến cuối đời.

Những chuyến kinh lý đầy gian khó

Trên cương vị Đại diện Tông tòa, Đức cha Charlebois đảm nhận trách nhiệm mục vụ trên một địa bàn truyền giáo rộng lớn, với điều kiện đi lại vô cùng khó khăn. Ngài thường xuyên di chuyển bằng xuồng, ca-nô hoặc xe chó kéo để thăm viếng các cộng đoàn.

Trong chuyến kinh lý mục vụ đầu tiên năm 1911, ngài đã đi khoảng 3.200 km bằng ca-nô và 80 km xuyên rừng. Ngài ngủ ngoài trời 60 đêm, thăm viếng 14 cứ điểm truyền giáo với khoảng 4.500 tín hữu, trong đó có sáu nơi trước đó chưa từng được một giám mục đến thăm. Trong chuyến đi này, ngài đã ban bí tích Thêm Sức cho 1.100 người thuộc các cộng đồng bản địa.

Đức cha Charlebois còn góp phần tổ chức những hoạt động truyền giáo đầu tiên của Giáo hội Công giáo tại vùng vịnh Hudson. Ngài kiên trì xây dựng và củng cố các cứ điểm truyền giáo tại miền Bắc Canada, bất chấp những trở ngại về địa lý, khí hậu và điều kiện sinh hoạt.

Vai trò trong việc cổ võ Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu

Một đóng góp đáng chú ý của Đức cha Charlebois là vai trò khởi xướng tiến trình xin tuyên phong Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu làm bổn mạng các xứ truyền giáo.

Trong giai đoạn 1912–1916, công cuộc truyền giáo của các Hiến Sĩ tại vùng vịnh Hudson gặp nhiều khó khăn và đứng trước nguy cơ phải đóng cửa. Tuy nhiên, ngày 2 tháng 7 năm 1917, Cha Arsène Turquetil, OMI, đã rửa tội cho những người Inuit đầu tiên trong khu vực nhờ lời chuyển cầu của Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu. Sự kiện này mở ra một hướng phát triển mới cho công cuộc truyền giáo tại miền Bắc.

Được khích lệ bởi biến cố ấy, Đức cha Charlebois đã gửi thỉnh nguyện lên Tòa Thánh, với chữ ký của 226 giám mục truyền giáo trên khắp thế giới, xin tuyên bố Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu là bổn mạng các xứ truyền giáo. Ngày 14 tháng 12 năm 1927, Đức Giáo hoàng Piô XI đã chấp thuận thỉnh nguyện này.

Qua đời và tiến trình tuyên phong hiển thánh

Sau nhiều năm tận tụy tổ chức và điều hành địa hạt truyền giáo rộng lớn, Đức cha Ovide Charlebois qua đời ngày 20 tháng 11 năm 1933, tại The Pas, hưởng thọ 71 tuổi. Ngài bị nhiễm lạnh trong chuyến đi bằng xe chó kéo để thăm một cộng đoàn ở phía nam thị trấn.

Ban đầu, ngài được an táng tại một nghĩa trang Công giáo nhỏ nhìn ra sông Saskatchewan. Năm 1955, hài cốt của ngài được cải táng và chuyển về Nhà thờ Chính tòa Đức Mẹ Thánh Tâm tại The Pas.

Tiến trình tuyên phong hiển thánh cho Đức cha Charlebois được khởi sự ở cấp giáo phận trong giai đoạn 1951–1952 và được đưa về Rôma năm 1979. Ngày 28 tháng 11 năm 2019, Đức Thánh Cha Phanxicô nhìn nhận các nhân đức anh hùng của ngài và tuyên bố ngài là Đấng Đáng Kính.

Cuộc đời Đức cha Ovide Charlebois là chứng từ về lòng can đảm, sự kiên trì và tinh thần dấn thân truyền giáo của một người Hiến Sĩ. Ngài đã dành trọn cuộc đời cho việc loan báo Tin Mừng giữa những cộng đồng xa xôi, góp phần đặt nền móng và củng cố sự hiện diện của Giáo hội tại miền Bắc Canada.

Nguồn: OMI World – Venerable Ovide Charlebois (1862–1933), Biography