Tản mạn đôi chút về linh mục Pius Ngô Phúc Hậu, một nhà truyền giáo

Hôm nay, khi đang chuẩn bị cho Thánh lễ Chúa nhật XXIX Thường niên, ngày Giáo hội cử hành Khánh nhật Truyền giáo, tôi nhận được tin nhắn của một cha trong Hội Dòng gửi đến anh em Hiến sĩ: “Cha Pius Ngô Phúc Hậu đã được Chúa gọi về, hưởng thọ 91 tuổi. Xin anh em cầu nguyện cho ngài.”

Tôi đọc đi đọc lại dòng tin ấy mấy lần, rồi thì thầm: “Vậy là cha đã đi rồi!”

Mới vài hôm trước, tôi còn nghe lại bài giảng của ngài trên YouTube và lật đi lật lại cuốn Nhật ký Truyền giáo, cuốn sách kể về vùng sông nước Năm Căn, nơi ngài đã sống và phục vụ suốt đời linh mục. Tôi cứ nghĩ khi nào rảnh sẽ nghe thêm một bài, đọc thêm vài trang. Vậy mà hôm nay, bài giảng vẫn đó, cuốn sách vẫn nằm im, chỉ có người kể chuyện là đã về bên Chúa!

Tôi ngồi lặng một lúc. Rồi chẳng hiểu sao, những ký ức từ nhiều năm trước lần lượt trở về: vùng đất Năm Căn, những trang sách ngày nào, và một mùa hè oi ả ở Tây Ninh, khi tôi còn là cậu thanh niên chưa biết chọn con đường nào cho tương lai. Có lẽ, nếu không có những trang sách của cha, tôi vẫn bước vào đời tu. Nhưng hình dung của tôi về một nhà truyền giáo, về những con người dám đến vùng đất xa xôi để sống với người nghèo, hẳn đã khác đi rất nhiều.

Mùa hè năm ấy

Đó là cái nắng của tháng Bảy. Tây Ninh như bị hun nóng suốt ngày. Hàng cây trước nhà xứ đong đưa trong gió rồi lại đứng im, chẳng buồn lay động, như thể cũng mệt nhoài vì cái nóng. Tôi ngồi bên hiên nhà xứ, lòng đầy ngổn ngang. Nói trăn trở cũng đúng, vì vừa thi đại học xong mà tôi chẳng biết tính chuyện tương lai thế nào. Cứ mặc kệ đời như hàng cây kia trước nắng!

Cha bố tôi hỏi đi hỏi lại một câu, nghe mãi thành quen: “Rồi quyết định thế nào? Đi tu hay ở nhà với tui? Lớn rồi, phải tự quyết định con đường phía trước chứ! Quyết định sao thì nói để tui còn biết!”

Ông vốn là người thẳng tính. Cọc cằn là thế, nhưng tôi biết ông cũng đang lo. Ông muốn tôi sớm xác định một hướng đi, chứ không thể cứ lông bông mãi.

Tôi đáp: “Con chẳng biết nữa, vừa muốn đi tu, vừa muốn ở nhà…”

Nói vậy, chứ trong đầu tôi lúc ấy có biết bao câu hỏi; “Đi tu thì đi dòng hay đi triều? Đi tu rồi có được học đại học nữa không? Nếu năm nay chưa đi thì năm sau tính sao? Mà nếu đi, liệu mình có sống nổi không?” Ở cái tuổi mười bảy, mười tám, người ta thường có nhiều ước mơ. Còn tôi, hình như có nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời.

Đêm ấy, tôi nằm trên chiếc giường cũ, giữa cái nóng hầm hập như lò lửa, trở mình mãi mà chẳng vào giấc ngủ được. Tôi với tay lấy trúng cuốn Nhật ký Truyền giáo của cha Pius Ngô Phúc Hậu. Những dòng chữ kể về đời sống người dân miền sông nước Năm Căn, về những cuộc gặp gỡ, những chuyến đi và công việc mục vụ bình dị của một linh mục đã cuốn tôi đi từ lúc nào chẳng biết. Tôi đọc rồi nghĩ, nghĩ rồi lại đọc. Trong trí tưởng tượng non nớt, tôi thấy những chiếc vỏ lãi chạy quanh sông nước, những mái nhà tranh đơn sơ với những con người chân chất và một vị linh mục sống giữa họ; cùng ăn, cùng ở, cùng chia sẻ vui buồn.

Sáng hôm sau, tôi nói với cha bố, gọn lỏn và dứt khoát: “cha, con đi tu để trở thành nhà truyền giáo!”

Khi bước vào đời tu

Những ngày đầu ở nhà dòng, mọi thứ đều mới mẻ: giờ giấc, kinh nguyện, học hành, lao động, sinh hoạt cộng đoàn. Có ngày vui, có lúc nhớ nhà, cũng có khi mệt mỏi và tự hỏi mình có thật sự hợp với con đường đã chọn hay không. Suốt năm Nhà tập, tôi đọc đi đọc lại cuốn Nhật ký Truyền giáo không biết bao nhiêu lần. Tôi còn nhớ câu truyện “Đi tìm chiên lạc” mà cha viết vào tháng 8, tháng 9/ 1995. ở đó cha nói; Truyền giáo là đi đến tận nơi người nghèo, người xa đạo đang sống, bằng sự gần gũi, kiên nhẫn và thương xót. Dù ngọn có lạc đạo, gốc vẫn còn, và Chúa lo phần nảy mầm.

Hay những câu truyền, ngài đặt ra những câu hỏi như: Tin Mừng bố thí hay Tin Mừng giải phóng? Luật vị luật hay luật vị tha nhân? Ngài kể về những chuyến đến với người ngoại đạo, rồi tìm gặp những con chiên đã lạc lối trở về… Qua những dòng tâm sự ấy, tôi thấy hình ảnh một con người đã hy sinh cho sứ vụ, lặng lẽ và chẳng cần ai biết đến. Có lúc đời mục vụ đầy thành công, nhưng cũng có lúc ngài thấy mình thất bại ê chề. Thế mà cuối cùng, ngài vẫn để lại câu nói tôi tâm đắc nhất: “Người truyền giáo phải khởi đầu bằng việc ra đi. Đi để thấy mình phải làm gì, phải làm thế nào.”

Tôi từng tự hỏi điều gì đã giữ ngài gắn bó với vùng đất nghèo khó Năm Căn, điều gì khiến một linh mục dành cả đời giữa những con người bình dị, kể lại chuyện đời thường của họ và làm cho Tin Mừng trở nên gần gũi với họ. Tôi không trả lời hết được! Tôi chỉ biết rằng qua những trang sách, ngài đã cho tôi thấy một nét rất đẹp của ơn gọi truyền giáo: người ta chẳng cần làm điều gì lớn lao để trở thành chứng nhân của Tin Mừng. Chỉ cần sống thật với ơn gọi, yêu thương những người được trao phó và kiên trì hiện diện nơi Chúa gửi mình đến.

Nhiều năm trôi qua. Công việc nối tiếp công việc: có lúc bận rộn mục vụ, có ngày loay hoay với những chuyện chẳng mấy ai nghĩ là liên quan đến truyền giáo. Thỉnh thoảng tôi vẫn nhớ đến Năm Căn, nhớ những câu chuyện đã đọc, những bài giảng đã nghe, và hình ảnh người linh mục tôi từng biết qua trang sách. Tôi cứ nghĩ mình còn nghe được nhiều bài giảng của ngài, cuốn sách ấy còn được mở ra nhiều lần nữa. Giọng ngài khi nhẹ nhàng, khi hóm hỉnh kể những chuyện đời thường mà đằng sau là suy tư của một người mục tử đã sống giữa con người, mới vài hôm trước còn vang bên tai tôi. Tôi tưởng mình đang nghe lại một bài giảng cũ. Nào ngờ hôm nay, bài giảng ấy đã thành một kỷ niệm!

Hạt giống

Cha Pius có lẽ chẳng biết rằng có một cậu thanh niên, giữa lúc lạc lõng trước những quyết định của tuổi trẻ, đã đọc sách của ngài trong một đêm hè oi ả, khi còn phân vân giữa chuyện đi tu và ở nhà. Ngài cũng chẳng biết những câu chuyện về Năm Căn đã nuôi dưỡng ước muốn truyền giáo nơi người thanh niên ấy ra sao. Nhưng điều đó chẳng quan trọng lắm, vì hạt giống đã gieo xuống đất, người gieo đâu nhất thiết phải biết nó nảy mầm ở đâu. Người gieo cứ gieo, người chăm sóc cứ chăm sóc, còn chuyện hạt giống lớn lên thế nào, xin để Chúa lo liệu!

Hôm nay, khi chuẩn bị Thánh lễ Khánh nhật Truyền giáo, tôi nghĩ nhiều hơn về những người đang âm thầm sống sứ mạng ở những vùng đất xa: những linh mục, tu sĩ giữa các cộng đồng nghèo khó, những giáo điểm nhỏ bé còn thiếu thốn đủ bề, những người dành gần trọn đời phục vụ một cộng đoàn mà có thể chẳng mấy ai biết đến. Cha Pius Ngô Phúc Hậu là một trong những người như thế. Ngài được Chúa gọi về đúng đêm trước Khánh nhật Truyền giáo như một sự sắp đặt, nhưng những câu chuyện của ngài vẫn đang đến với những người chưa từng gặp ngài. Một trong những người ấy là tôi!

Lời tạ ơn!

Ngày trước, tôi đọc sách để tìm hiểu về truyền giáo, và có lẽ cũng để tìm hướng đi giữa những băn khoăn tuổi trẻ. Hôm nay, tôi đọc lại với lòng biết ơn. Cảm ơn cha vì những câu chuyện đã kể. Cảm ơn cha vì đã giúp con nhận ra rằng truyền giáo bắt đầu từ việc đến với con người, sống giữa con người và yêu thương họ bằng những điều rất bình dị.

Dấu chân của cha vẫn đang tiếp tục dẫn đường. Xin cha an nghỉ trong bình an của Chúa. Một nhà truyền giáo, con luôn biết ơn cha!